mission statement
Domplein Straalt
Utrecht Verbindt
De stichting “Domplein straalt, Utrecht verbindt” (in oprichting) heeft als doel het weer opnieuw tot leven laten brengen van de Romeinse castellummarkering op het Domplein. Voor nu en in de toekomst. Een kunstwerk dat een extra betekenis heeft gekregen sinds de erkenning van de Neder Germaanse Limes tot UNESCO-werelderfgoed.
Hoe willen we dit bereiken?
Dit doen we in twee stappen:
1. We activeren inwoners van Utrecht om onze missie te steunen en een community te vormen rond de wens om de Romeinse castellummarkering te herstellen en verhalen van een gedeelde Europese geschiedenis met elkaar te delen.
2. Deze community ontwikkelt gezamenlijk activiteiten om de gemeente, de provincie, fondsen en bedrijven te overtuigen om het herstel van de Romeinse castellummarkering te realiseren én afspraken te maken over toekomstig beheer, onderhoud en activiteiten.
Wat uit het verleden?
Het Domplein en omgeving vormt het hart van onze stad met meer dan 2000 jaar geschiedenis en is de oorsprong van Utrecht. De Romeinse castellummuur markeert de overgang van deze mystieke plek met de rest van de stad.
Op dit moment is de overgang alleen zichtbaar door een metalen strook en een verandering van de bestrating. Dat is mooi voor de mensen die hier al vanaf weten of met een gids op pad zijn, maar het wekt niet direct een reactie of verwondering op. Terwijl veel Utrechters nog steeds mooie herinneringen ophalen aan het mystieke licht en de mysterieuze nevel die destijds opsteeg uit de markering.
Deze castellummarkering is een kunstwerk, gerealiseerd door Stichting Domplein 2013, de huidige Stichting Ondergronds Domplein. Hun uitgangspunt was om 2000 jaar geschiedenis, zowel onder- als bovengronds, aanraakbaar en beleefbaar te maken. Het kunstwerk is in fasen gerealiseerd tussen 2007 en 2017 en was een kado van de Stichting aan alle Utrechters.
Wat heeft het gebracht?
De reacties waren vanaf het begin positief bij zowel de bezoekers van het Domplein als de omwonenden. Een belangrijke doelstelling, de Romeinse oorsprong van Utrecht in de openbare ruimte aanraakbaar en beleefbaar maken, werd behaald. In 2021 werden de Romeinse resten in de grond van het Domplein, onderdeel van de Neder Germaanse Limes, UNESCO-werelderfgoed.
Maar in de loop der jaren werd er veel bezuinigd op het periodieke onderhoud van de Romeinse castellummarkering. Wat nu nog rest is de metalen markering in de grond en calamiteitenonderhoud. Dat betekent voor nu dat het licht en de nevel het niet meer doen.
Dit wekt bij ons als bewoners het gevoel op dat Utrecht haar historische en culturele oorsprong niet meer op waarde schat. Juist in een tijd waarin het zo belangrijk is om te benadrukken wat Europa en het Middellandse zeegebied al eeuwenlang met elkaar verbindt.
Wat brengt het in de toekomst?
Zodra de Romeinse castellummarkering is hersteld, staat dit stukje UNESCO-werelderfgoed weer in het volle licht en kunnen we dit kunstwerk inzetten als positief en hoopvol verhaal rond de grote uitdagingen van deze tijd. In een tijd van toenemende polarisatie, waarin veel afscheiding plaatsvindt, is er een groeiend verlangen in de samenleving naar verbinding. Het Domplein kan zich verder ontwikkelen als plek voor verbinding in Utrecht, verbinding in Nederland en verbinding in Europa.
Dat klinkt best gek: suggereert een Romeinse castellummuur niet dat je mensen vooral buíten de poort wilt houden? Maar een Romeins castellum, zoals die stond op het Domplein, zorgde in de eerste plaats voor veiligheid en rust in de omgeving. Ook al was het castellum zelf niet het centrum van levendigheid; de handelaren en ambachtslieden schurkten zich graag tegen zo’n beveiligingspost aan en verbonden zich met die plek. Op de castellummarkering staan grenzen van het Romeinse Rijk gegraveerd. In het westen van het plein Engeland, in het noorden de Donau, het Midden-Oosten in het oosten en Noord-Afrika in het zuiden. Dit zijn gebieden waar veel inwoners van Utrecht zich persoonlijk mee verbonden voelen. Bijvoorbeeld als geboorteplaats, via familieverbanden of bijzondere reiservaringen.
Natuurlijk zijn er ook veel Utrechters die een band hebben met het Domplein zelf en de evenementen, herdenkingen en betogingen die hier al tijdenlang plaatsvinden. Op deze momenten verandert het in de basis groene licht van kleur en geeft het de aandacht aan bijzondere gebeurtenissen zoals de Stadsdag op 2 juni, Sint-Maarten op 11 november, de Nationale Dodenherdenking op 4 mei en de Dag van Europa op 9 mei.
Zo kan de castellummarkering een verzamelplek worden van persoonlijke verhalen en interculturele samenwerking. Ook dit staat symbool voor verbinding, binnen en buiten Europa.
De Castelummarkering op het Domplein. De illustratie is van OKRA